Türkiye cumhuriyeti Anayasası’nın dördüncü maddesi değiştirilerek ilk üç madde değiştirilebilir mi?

Yeni anayasa çalışmalarının sürdüğü şu dönemde ben şu anda yürürlükte olan anayasamızın bir problemi üzerinde durmak istiyorum.

Anayasamızın dördüncü maddesi şöyledir: ‘MADDE 4.– Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.’

Yani 4. Madde 1.madde, 2.madde deki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. Maddenin değiştirilmesine karşı koruması olan bir madde olarak görünmektedir. Acaba ilk üç madde Anayasanın 148.maddesinde yer alan yasaklara uyularak değiştirilebilir mi? Bunun yanıtını olumsuz olması gerekir. Çünkü hukuk sistemimiz özel madde genel maddeyle çatışırsa genel madde değil özel madde üstün olacak şekilde düzenlenmiştir. Dördüncü madde özel 148.madde genel olduğundan. 148.maddede ki anayasa değiştirme hükümleri dördüncü maddede uygulanmaz. Dolayısıyla ilk üç maddeyi 148. Madde hükümleri kullanılarak değiştirilemez. Anayasanın ilk 3 maddesi devleti koruyan temel ilkeleri düzenler ve dördüncü maddesi de bu hükümleri koruma altına alan bir hükümdür. Bu hükmün değişemeyeceğini ise evleviyetle söylenebilir. Çünkü temel hükmü koruyan bir hüküm de evleviyetle korunur. Kaldı ki Anayasamızın ilk üç maddesi devletimizin temel niteliklerini belirtmektedir.4. madde ise bu ilk üç hükmü koruma altına almaktadır. Yapılan bir işlemin hukuka aykırı olduğunu belirtmek için mutlaka kanunlarda ya da anayasada bir hüküm bulunması gerekmez ki öyle olsaydı şu anda kazuistik bir hukuk sistemimiz olurdu. Anayasanın dördüncü maddesini değiştirmek kanuna aykırı yorum sayılır. Yani bu maddeyi değiştirirsek diğer üç maddeyi de rahatlıkla değiştirebiliriz gibi bir yorum hukuka aykırı bir yorum olur ki böyle bir değişimi öngören düzenlemenin geçerliliği savunulamaz. Kısacası bu yapılan işlem hukuka aykırı bir işlem olur. Her ne kadar pozitif hukuka göre 4.madde kendisini koruyan herhangi bir madde olmadığından değiştirilmesi söz konusu olsa da böyle bir eylemi gerçekleştirmek anayasaya saygısızlık olur. Ayrıca bir hukuk devletinde kanunu dolaşmak hukuka aykırı olduğundan dördüncü maddeyi değiştirerek ilk 3 maddeye dokumamamız gerekir.

FIRAT BİLİCİ